SURYASIDDHANT
(Under the Project of content Generation with a view to develop E-Databank,
E-Learning and E-Sources of Sanskrit Text.)
Chief Director
Prof. Radha Vallabh Tripathi
Vice Chancellor
Director
Prof. Sarva Narayan Jha
Acting Principal, Rashtriya Sanskrit Sansthan, Lucknow Campus,
National Coordinator
Dr. Sukala Mukherjee
Project Officer
(RSKS, New Delhi)
Principal Investigator
Prof. Sarva Narayan Jha
Department Of Jyotish
Rashtriya Sanskrit Sansthan,
(Deemed University)
Lucknow Campus, Lucknow
अथ भुजसाधनं विवक्षु: प्रथमं अग्रां कर्णाग्रां च आनयति—
क्रान्तिज्या विषुवत्कर्णगुणाऽऽप्ता शङ्कुजीवया।।
अर्काग्रा स्वेष्टकर्णाघ्नी मध्यकर्णोद्घृता स्वका।।22।।
सूर्यक्रान्तिज्या अक्षकर्णगुणिता शङ्कुजीवया शङ्कुर्द्वादशांगुल: तद्रूपा ज्या तया इत्यर्थ:। द्वादशभिरिति फलितम्। भक्ता फलं सूर्यस्य अग्रा। उपलक्षणाद्ग्रहस्यापि । इयमग्रास्वाभिमतकालिकच्छायाकर्णेन गुणिता मध्यकर्णोद्धृता कर्णस्य व्यासस्य मध्यमर्द्धमिति मध्यकर्णो व्यासार्द्धं त्रिज्या तथा इत्यर्थ: पूर्वापरप्रथमचरमजघन्यसमानमध्यमध्यमवीराश्च इति सूत्रेण मध्यपदस्य पूर्वनिपात:। भक्ता फलं स्वका स्वकर्णाग्रा स्यात्। अत्रोपपत्ति:। क्रान्तिज्योन्मण्डले कोटिरग्रा क्षितिजे कर्ण: कुज्याभुज इत्यक्षक्षेत्रे द्वादशकोटौ अक्षकर्ण: कर्णस्तदा क्रान्तिज्याकोटौ क: कर्ण इत्यनुपातेन अग्रा। त्रिज्यावृत्त इयं कर्णवृत्ते केत्यनुपातेन कर्णवृत्ताग्रेत्युपपन्नम्।।22।।