-:Rashtriya Sanskrit Sansthan:-


SURYASIDDHANT

(Under the Project of content Generation with a view to develop E-Databank,
E-Learning and E-Sources of Sanskrit Text.)


Chief Director
Prof. Radha Vallabh Tripathi
Vice Chancellor

Director
Prof. Sarva Narayan Jha
Acting Principal, Rashtriya Sanskrit Sansthan, Lucknow Campus,


National Coordinator
Dr. Sukala Mukherjee
Project Officer
(RSKS, New Delhi)

Principal Investigator
Prof. Sarva Narayan Jha


Department Of Jyotish
Rashtriya Sanskrit Sansthan,
(Deemed University)
Lucknow Campus, Lucknow



सूर्यसिद्धान्त:
स्पष्टाधिकार:-2


योगानयनम्। Yoganayanam

अथ प्रसङात् योगानयनमाह—

रवीन्दुयोगलिप्ताश्च योगा भभोगभाजिता:।
गतगम्याश्च षष्टिघ्न्यो भुक्तियोगाप्तनाडिका:।।65।।

सूर्यचन्द्रयोगस्य राश्यादिकस्य परिभाषया या: कला: ताभ्यो योगा विष्कम्भादयो भभोगभाजिता भभोगेन पूर्वोक्तेन विभक्ता भवन्ति। एकैकयोगस्य भभोगमितो भोग: स प्रत्येकं ताभ्योऽपनीय यन्मिता: शुद्धास्तन्मिता योगा गता:। यस्य भोगो न शुद्ध्यति स वर्तमान इत्यर्थ:। कला भभोगभक्ता गता योगास्तदाग्रिमो वर्तमान इति तात्पर्यम्। तस्य शेषं गतं भोगात् पतितमेष्यं ताभ्यां घटिकाद्यानयनमाह। गता इति। गता एष्या:। च: समुच्चये। कला: षष्टिगुणिता: कार्यास्ताभ्यो भुक्तियोगाप्तनाडिका रविचन्द्रकलात्मकगत्योर्योगेन भजनाल्लब्धा घटिका गतैष्या भवन्ति।

अत्रोपपत्ति: सूर्यचन्द्रयोगमितस्य ग्रहस्य नक्षात्रणि विष्कम्भादिसंज्ञानि योगोत्पन्नत्वात् योगा अतस्तदानयनं पूर्वोक्तवत्। अत एव सूर्यचन्द्रगतियोगतुल्यतद्गत्या षष्टिसावनघटिकास्तदा गतैष्यकलाभि: का इत्यनुपातेन गतैष्यघटिकानयनं युक्तमुक्तम्।।65।।