SURYASIDDHANT
(Under the Project of content Generation with a view to develop E-Databank,
E-Learning and E-Sources of Sanskrit Text.)
Chief Director
Prof. Radha Vallabh Tripathi
Vice Chancellor
Director
Prof. Sarva Narayan Jha
Acting Principal, Rashtriya Sanskrit Sansthan, Lucknow Campus,
National Coordinator
Dr. Sukala Mukherjee
Project Officer
(RSKS, New Delhi)
Principal Investigator
Prof. Sarva Narayan Jha
Department Of Jyotish
Rashtriya Sanskrit Sansthan,
(Deemed University)
Lucknow Campus, Lucknow
अथ वक्ष्यमाणावमसूर्यसावनयो: स्वरूपमाह—
सावनाहानि चान्द्रेभ्यो द्युभ्य: प्रोज्झ्य तिथिक्षया:।
उदयादुदयं भानोर्भूमिसावनवासर:।।36।।
चान्द्रेभ्यो द्युभ्यो वक्ष्यमाणचान्द्रदिवसेभ्य: सकाशादित्यर्थ:। सावनाहानि सावनदिनानि प्रोज्झ्य त्यक्तावशेषं तिथिक्षया:। तिथिषु चान्द्रदिनेषु सावनदिनानामवशेषतुल्य: क्षयो न्यूनत्वम्। यद्वा तिथिशब्देन सावनो दिवसस्तस्य चान्द्रदिवसात् क्षय इति स्वरूपमेव वक्ष्यमाणोपयोगात् परिभाषितम्। ननु भोदया भगणै: इत्यादिना पूर्वं सर्वेषां सावनदिवसा उक्ता इत्यत्र कस्य ग्राह्य इत्यत: सूर्यसावन स्वरूपकथनच्छलेन उत्तरमाह उदयादिति। सूर्यस्य उदयकालमारभ्य अव्यवहित तदुदयकालपर्यन्तं य: काल: स एको दिवस:। इति ये दिवसास्ते भूमिसावनवासरा:। भूदिवसा उदयस्य भूसम्बन्धेन अवगमात्। सावनदिवसाश्च इत्यर्थ:। तथा च निरुपपदसावनभूमिशब्दाभ्यां सूर्यस्य वासरा एव न अन्येषां सोपपदत्वाभावादिति भाव:।।36।।