SURYASIDDHANT
(Under the Project of content Generation with a view to develop E-Databank,
E-Learning and E-Sources of Sanskrit Text.)
Chief Director
Prof. Radha Vallabh Tripathi
Vice Chancellor
Director
Prof. Sarva Narayan Jha
Acting Principal, Rashtriya Sanskrit Sansthan, Lucknow Campus,
National Coordinator
Dr. Sukala Mukherjee
Project Officer
(RSKS, New Delhi)
Principal Investigator
Prof. Sarva Narayan Jha
Department Of Jyotish
Rashtriya Sanskrit Sansthan,
(Deemed University)
Lucknow Campus, Lucknow
अथ ब्रह्मण आयु: प्रमाणमतीतवय: प्रमाणं च आह—
परमायु: शतं तस्य तयाऽहोरात्रसङ्ख्यया। आयुषोऽर्धमितं तस्य शेषकल्पोऽयमादिम:।।21।।
परम परं श्रृणु पूर्वोक्तं त्वया श्रुतमपरं च वक्ष्यमाणं श्रृणु त्वम्। यद्वा परमेति दैत्यवरार्थकं सम्बोधनम्। त्वं तस्य ब्रह्मणस्तया पूर्वोक्त्या अहोरात्रमित्या कल्पद्वयरूपया शतं शतवर्षपरिमितमायु: शरीरधारणकालं जानीहि। एतदुक्तं भवति। अहोरात्रमानात् पूर्वपरिभाषया मासमानं तस्मात् पूर्वोक्तपरिभाषया ब्रह्मणो वर्षमानमेतत् शतसंख्यया ब्रह्मायुरिति। न तु यथा श्रुतार्थेन कल्पशतद्वयमायु: कीटादीनामपि दिनसंख्यया आयुषोऽसम्भवात्। “निजेनैव तु मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम्।” इति विष्णुपुराणोक्तेश्च। एतेन परमायुरिति निरस्तम्। ब्रह्मणोऽनियतायुर्दायासम्भवात्। तस्य ब्रह्मण आयु: शतवर्षरूपमस्यार्द्धं पंचाशद्वर्षपरिमितमितं गतम्। अयं वर्तमान आदिम: प्रथम: शेषकल्प: शेषायुर्दायस्य ब्रह्मदिवस उत्तरार्द्धस्य प्रथमदिवसो वर्तमान इति फलितार्थ:।।21।।