SURYASIDDHANT
(Under the Project of content Generation with a view to develop E-Databank,
E-Learning and E-Sources of Sanskrit Text.)
Chief Director
Prof. Radha Vallabh Tripathi
Vice Chancellor
Director
Prof. Sarva Narayan Jha
Acting Principal, Rashtriya Sanskrit Sansthan, Lucknow Campus,
National Coordinator
Dr. Sukala Mukherjee
Project Officer
(RSKS, New Delhi)
Principal Investigator
Prof. Sarva Narayan Jha
Department Of Jyotish
Rashtriya Sanskrit Sansthan,
(Deemed University)
Lucknow Campus, Lucknow
ननु चन्द्राद्यज्ञ: क्रान्तिवृत्ते कुतो न गच्छन्तीत्यत आह—
चन्द्राद्या: स्वकै: पातैरपमण्डलमाश्रितै:।
ततोऽपकृष्टा दृश्यन्ते विक्षेपान्तेष्वपक्रमात्।।12।।
चन्द्रादयोऽर्कव्यतिरिक्ता ग्रहा: स्वकै: स्वीयै: पातै: पाताख्य दैवतैरपमण्डलं कान्तिवृत्तमार्श्रिते: स्वस्वभोगस्थानाधिष्ठतैस्तत: क्रान्तिवृत्तान्तर्गतग्रहभोगस्थानादित्यर्थ:। चकाराद्विक्षेपान्तरेणापकृष्टा दक्षिणत उतरतो वा कर्षिता भवन्ति। अत: कारणादपक्रमात् क्रान्तिवृत्तान्तर्गतस्वभोगस्थानादित्यर्थ:। दक्षिणत उत्तरतो वा विक्षेपान्तेषु गणितागत विक्षेपकलाग्रस्थानेषु भूस्थजनै: दृश्यन्ते। तथाच क्रान्ति: वृत्तं यथा विषुवन्मण्डलेऽवस्थितं तथा क्रान्तिवृत्ते पातस्थाने तत् षड्भान्तरस्थाने च लग्नमुक्त परमविक्षेपकलाभिस्तर्त्रिभान्तरस्थानादूर्ध्वाध:क्रमेण दक्षिणोत्तरतो लग्नं च वृत्तं विक्षेपवृत्तंचन्द्रादि गत्यनुरोधेन स्वं स्वं भिन्नं कल्पितं तत्र गच्छन्तीति भाव:।।12।।