SURYASIDDHANT
(Under the Project of content Generation with a view to develop E-Databank,
E-Learning and E-Sources of Sanskrit Text.)
Chief Director
Prof. Radha Vallabh Tripathi
Vice Chancellor
Director
Prof. Sarva Narayan Jha
Acting Principal, Rashtriya Sanskrit Sansthan, Lucknow Campus,
National Coordinator
Dr. Sukala Mukherjee
Project Officer
(RSKS, New Delhi)
Principal Investigator
Prof. Sarva Narayan Jha
Department Of Jyotish
Rashtriya Sanskrit Sansthan,
(Deemed University)
Lucknow Campus, Lucknow
अथ ग्रासनयनमाह—
तात्कालिकेन्दुविक्षेपं छाद्यच्छादकमानयो:।
योगार्धात् प्रोज्झ्य यच्छेषं तावच्छन्नं तदुच्यते।।10।।
यश्छा:द्यते सच्छा।द्य:। सूर्यग्रहणे सूर्यश्चन्द्रग्रहणे चन्द्र:। यश्छा्दयति सच्छादक:। सूर्यचन्द्रग्रहणयो: क्रमेण चन्द्रभूभे। तयो: पूर्वानीतमानकलयोरेक्यस्यार्द्धात् तत्कालिकचन्द्रात् पूर्वोक्तप्रकारेण साधितं विक्षेपं कलादिकं विशोध्य यदवशिष्टं तत्प्रमाणकं छन्नं छादकेन छाद्यस्य यावान्मण्डलप्रदेश आच्छादितस्तावत् प्रदेशात्मकं ग्रासरूपं ग्रहणं तत्वज्ञै: कथ्यते। अत्रोपपत्ति:। छाद्यच्छादकमण्डलनेमियोगे ग्रहणाद्यन्तरूपे मण्डलकेन्द्रयोरन्तरं स्वविम्बखण्डयोगरूपम्। विम्बस्य व्यासमानात्मकत्वात्। तत् तु समत्वात्त्लाघवाच्च योगार्द्धरूपं धृतम्। ततो यथा प्रवेशस्तथा ग्रासो भवतीति पर्वान्ते छाद्यच्छादकयोर्विक्षेपान्तरितत्वात् तदूने विक्षेपे मण्डलयोगस्तदन्तरमित: स एव ग्रास:।।10।।