।।श्रीगणेशाय नमः।।
श्रीमत्कल्याणवर्मसूरिविरचिता
सारावली

एकत्रिंशोऽध्याय:

होराचतुर्थसप्तमदशमेषु यथा द्वयोर्द्वयोर्ग्रहयो:।

भवति फलसम्प्रयोगो जातस्य तथायमुपदेश:।।1।।

मातृपितृदु:खतप्त: सूर्येन्द्वोरुदयसंस्थयोर्मनुज:।

मानसुतविभवहीन: परिभूतो जायते दु:खी।।2।।

बान्धवसुतसुखहीनो दारिद्र्युतो महाजडप्रकृति:।

चन्द्रे रसातलस्थे भास्करसहि‍‍‍ते पुमान् जात:।।3।।

मित्रै: सुतैश्च हीन: परिभूतो युवतिभि: सदा पुरुष:।

चन्द्रे सप्तमभवने दिनकरसहिते भवेद्दीन:।।4।।

सुशरीरं बलनाथं राजसिकं निर्दयं विषमशीलम्।

सूर्येन्दू गगनस्थौ कुरुत: क्षपितारिपक्षं च।।5।।

रविभौयोर्विग्ने पित्तप्रकृतिर्महाहवे शूर:।

क्रोधी विक्षतगात्र: क्रूरश्च शठ: कठोर: स्यात्।।6।।

बन्धुजनवित्तहीन:(मित्रहीन:, विभवहीन:) समस्तसुखवर्जित: क्षुभित:।

कुजसूर्ययोश्चतुर्थे भवति पुमान् सर्वतो द्वेष्य:।।7।।

स्त्रीविरहदु:खखिन्न: स्त्रीहेतो: परिभवं सदा प्राप्त:।

रविरुधिरयोर्युवत्यां विदेशगमने रतो भवति।।8।।

विफलारम्भो भृतको नित्योद्विग्न: प्रधाननृपसेवी।

भूतनयदिवाकरयो: कर्मणि गतयोर्भवेद्विकल:।।9।।

(अज्ञो)प्राज्ञो बहुप्रलापी कठिनाङ्ग: शूरवल्लभो मतिमान्।

लग्ने बुधदिनकरयोर्दीर्घायु: संभवेत्पुरुष:।।10।।

नृपतिसमो विख्यातो गृहीतकाव्य: कुबेरसमविभव:।

रविशशितनयौ हिबुके स्थूलतनुर्वक्रनासश्च।।11।।

वधबन्धनकृन्मृत्युर्गृहीतवाक्यो न चातिधनलुब्ध:।

स्त्रीरतिहीनश्चोरो द्यूने बुधसूर्ययोर्भवति।।12।।

त्रिषु लोकेषु ख्यातो गजाश्वनाथो भवेन्महीपाल:।

दिनकरबुधयोर्दशमे न नीचराशिस्थयोरेव।।13।।

जीवार्कयोर्गुणयुतो मन्त्री बलनायकोऽथवा साधु:।

लग्नस्थयो: प्रसूतौ विद्याधनभोगवन्ख्यात:।।14।।

श्रुतिनीतिकाव्यनिरतं भव्यं जनसम्पदं प्रियालापम्। 

हिबुके सुरेज्यसूर्यौ निभृताचारं नरं कुरुत:।।15।।

जीवार्कयोर्युवत्यां मदनवशात्त्रीजित: पितृद्वेषी।

कनकमणिरजतमौक्तिकसमन्वित: शुभशरीर: स्यात्।।16।।

कीर्तिसुखमानविभवै: समन्वित: पार्थिवो भवेन्नभसि।

रविदेवपुरोहितयोर्निन्द्येऽपि कुले नरो जात:।।17।।

प्रियकलहस्त्वविनीतो मलिनाचार: सुदु:खितो नीच:।

लग्ने रविभृगुसुतयोरत्यर्थकलत्रसम्परित्यक्त:।।18।।

आदित्ये हिबुकस्थे भार्गवसहिते भवेन्नरो जात:।

परभृत्य: शोकार्तो लोकद्वेष्यो दरिद्रश्च।।19।।

स्त्रीभि: सम्परिभूतो द्रविणविहीनो बृहत्तनुर्द्वेष्य:।

शैलवनेषु च विचरति रविसितयो: सप्तमस्थाने।।20।।

कर्मणि दिनकरसितयोर्व्यवहाररतो नरेन्द्रसचिव: स्यात्।

शास्त्रकलानिपुणमतिर्धनवाहनसौख्यसम्पन्न:।।21।।

निन्दितजननीपुत्र: कुत्सितवृत्ति: सदा मलिनबुद्धि:।

लग्ने सूर्यार्कजयो: पापाचारो भवेत्पुरुष:।।22।।

सौरिश्चतुर्थराशौ भास्करसहिते पुमान् भवति नीच:।

दारिद्र्यविहितमूर्ति: स्वबन्धुभिश्चापि परिभूत:।।23।।

भान्वर्कजयोर्मदने मन्दालसदुर्भगाश्च जायन्ते।

युवतिधनै: सन्त्यक्ता मृगयाभिरता महामूर्खा:।।24।।

भानु: स्वपुत्रसहितो गगने भृतकं विदेशगं जनयेत्।

नृपते: क्वचिदाप्तधनैश्चोरैर्मुषितं सदश्वधनम्।।25।।

(पित्तरोगै:)रक्ताग्निपित्तदोषैरभिभूतो जायते नरो राजा।

क्षीणीसुतहिमकरयोर्लग्ने तीक्ष्णस्वभावश्च।।26।।

सक्लेशो निर्द्रव्य: सुखसुतधनबन्धुहीनश्च।

पाताले परधनलुब्धो बुहुप्रलापो न सत्यवचनश्च।

र्इर्ष्यामुक्तो मनुज: कुजशशिनो: सप्तमस्थाने।।28।।

तुरगगजपत्तिसम्पत्समाकुलं तुहिनगुर्नरं कुरुते।

रुधिरेण समायातो गगनजले विक्रमैर्युक्तम्।।29।।

सुखबुद्धिसत्त्वयुक्त: सुभग: कान्तो विलग्नगे शशिनि।

बुधसहिते भवति नरो वाचालश्चातिनिपुणश्च।।30।।

बन्धुसुहृत्तनयसुखप्रतापकनकाश्वरत्नसंयुक्तम्।

बान्धवराशविन्दुर्जनयति बुधसंयुत: सुभगम्।।31।।

द्यूने बुधसंयुक्तो जनयति चन्द्र: प्रतापिनं पुरुषम्।

नृपसंमतं नृपं वा विख्यातं सत्कविं ललितम्।।32।।

दशमे बहुधहिमकरयोर्मानी धनवानतिख्यात:।

नृपसचिवो वयसोऽन्ते दु:खी स्याद्बन्धुपरिहीन:।।33।।

लग्ने सुरेज्यशशिनो: क्षितिप: पृथुपोनवक्षा: स्यात्।

बहतनयमित्रभार्य: सुशरीरो बन्धुभिर्जुष्ट:।।34।।

मन्त्री राजप्रतिप: सुखबन्धुसमन्वितो महाविभव:।

बहुशास्त्राक्षतबुद्धिर्हिबुके स्याज्जीवशशिनोश्च।।35।।

जायाभवने कुरुत: सुप्राज्ञं पार्थिवं कलाकुशलम्।

वाणिजकं जीवेन्दू नृपवल्लभयमर्थवत्स्फीतम्।।36।।

कर्मणि: सुरेज्यशशिनोर्विद्यादानार्थमानकीर्तियुत:।

सौम्य: प्रलम्बबाहु: सर्वनमस्यो नरो भवति।।37।।

वेश्यास्त्रीकृतसौख्य: (कल्पतरु:)कान्ततनु: संमतो गुरूणां च।

माल्याम्बरगन्धयुतो लग्ने शशिशुक्रयोर्भवति।।38।।

पाताले शशिशुक्रौ स्त्रीजनसुखभागिनं नरं कुरुत:।

जलसंयानाप्तधनं जनप्रियं भोगसम्पन्नम्।।39।।

जामित्रे सितशशिनोर्बहुयुवतिरतो न चापिधनपत्र:।

स्त्रीजननो मेधावी (भूपतिरजितो)भूपतिचरितो भवेत्पुरुष:।।40।।

मानाज्ञाविभवयुत: कर्मणि शुक्रे शशाङ्कयुते।

राज्ञो मन्त्री ख्यात: क्षमान्वित: स्याद्बहुजनश्च।।41।।

दासा: खला: सुरौद्रा भवन्ति लुब्धाश्च मानवा हीना:।

भास्करसुतहिमकरयोर्लग्ने निद्रालसा: पापा:।।42।।

जलमुक्तामणिपोतैर्जीवन्ति नरास्तथा खननवृत्त्या।

हिबुके शशिरविसुतयो: श्रेष्ठा जनसंमता जाता:।।43।।

नगरग्रामपुराणां महत्तरा राजपूजिता: पुरुषा:।

जायन्तेऽर्कजशशिनोर्जायाभवने युवतिहीना:।।44।।

प्रचुरतुरंगमदलिताराति: ख्यात: कुयोषित: पुत्र:।

भवति नराणामधिप: शशिशनियोगे खमध्यगते।।45।।

सौम्यग्रहसंयुक्त: प्रायेण शुभावहो भगणनाथ:।

भौमार्कियुतो (नेष्टो)दृष्टो दशमे च चमूपतिं कुर्यात्।।46।।

हिंस्त्रोऽग्निकर्मकुशलो धातोर्वादे कृतश्रमो दूत:।

भौमबुधयोर्विलग्ने (परोपकारो)गुप्त्यधिकारी भवेत्यपुरुष:।।47।।

बान्धवरहित: सहितो मित्रैश्च धनान्नभोवाहनवान्।

हिबुके बुधभूसुतयो: स्वजनेषु निराकृतो जात:।।48।।

भ्रमति च देशाद्देशं कर्मकरो नीचपरिभूत:।

भौमेन्दुजयोर्द्युने सुविवादकारो मृतप्रथमदार:।।49।।

सेनाधिपति: शूर: शठस्वभावो भवेदतिक्रूर:।

बुधकुजयोराकाशे राज्ञोऽभिमतो नरो धीर:।।50।।

मन्त्री गुणप्रधानो धर्मक्षेत्रे प्रलब्धपरिकीर्ति:।

बुधकुजयोर्विलग्ने नित्योत्साही भवेत्पुरुष:।।51।।

बन्धुसुहृत्सम्पन्न: (स्थिरवित्त:)स्थिरचित्त: सौख्यभाक् भवेद्धिबुके।

भौमामरपूजितयोर्नृपसेवी देवगुरुभक्त:।।52।।

गिरिदुर्गतोयकाननविचरणशील: सुबान्धव: शूर:।

कुजजीवयोर्युवत्यां जायाहीन: पुमानभवता।।53।।

त्रिदशगुरुभूमिसुतयोराकाशे पोर्थिवो विपुलकीर्ति:।

बहुधनजनपरिवार: कर्मसु निपुणो भवेत्पुरुष:।।54।।

शुक्रकुजयोर्विलग्ने वेश्यानिरत: (कुशिल्प)कुशीलकर्मा च।

स्त्रीहेतर्नष्टधनो न तु चिरजीवो भवेत्पुरुष:।।55।।

बन्धुसुतमित्रहीनो मानसपीडाभिरर्दित: पुरुष:।

भौमसितयोश्चतुर्थें नानादु:खैर्भवेत्तप्त:।।56।।

स्त्रीलोलुप: कुचरित: स्त्रीहेतो: प्राप्तवान्महादु:खम्।

भौमसितयोर्युवत्यां हीनाचारो भवेत्पुरुष:।।57।।

अस्त्राचार्यो मतिमान् विद्याधनवस्त्रमाल्यवान्भवति।

ख्यातो नरेन्द्रसचिव: सितकुजयोर्व्योम्नि संस्थितयो:।।58।।

संग्रामलब्धविजयो जननीद्वेष्यो भवेत्पुरुष:।

भौमार्कजयोर्लग्ने ह्रस्वायु: क्षीणभाग्श्च।।59।।

पानान्नसौख्यरहित: स्वजनैस्त्यक्तो भवति जात:।

भौमार्कजयोर्हिबुके मित्रैश्च विवर्जित: पाप:।।60।।

जायासुखसुतहीनो दैन्यपरो व्याधितो व्यसनशील:।

भौमार्कजयोर्दशमे न सत्यवचनो नरो भवति।।61।।

राज्ञ: सम्प्राप्तधनो महापराधाच्च दण्डितस्तेन।

भौमाकजयोर्दशमे न सत्यवचनो नरो भवति।।62।।

शुभमूर्ति: शुभशीलो विद्वान्नृपसत्कृतो विषयनाथ:।

बुधजीवयोर्विलग्ने वाहनसुखभोवान् भवति।।63।।

बन्धुसुहृत्सुखसहित: स्त्रीधनसौभाग्यसम्पन्न:।

बुधजीवयोश्चतुर्थे निपुणो (बहुसमंतो)नृपसंमतो भवति।।64।।

सुकलत्रो हतशत्रुर्बहुजनमित्रार्थसत्त्वसम्पन्न:।

बहुजीवयोर्युवत्यामतीत्य पितृपक्षमधिक: स्यात्।।65।।

बोधनगुर्वोर्दशमे नरेन्द्रमन्त्री नृपोऽथवा भवति।

मानाज्ञाख्यातियुत: श्रौतार्थपरो विनीतश्च।।66।।

बुधशुक्रर्विलग्ने सुशरीर: पण्डित: सतां सुभग:।

पपूजितोऽतिधन्यो द्विजसुरभक्तो भवेत्ख्यात:।।67।।

बुधशुक्रौ हिबुकस्थौ पुत्रसुहृदबन्धुसंयुतं सुभगम्।

मन्त्रिणमथवा नृपतिं कुरुत: कल्याणसम्पन्नम्।।68।।

बुधशुक्रयोर्युवत्यां सद्बहुयुवतिपरिवेष्टित:  पुरुष:।

भोगधनैश्वर्ययुतो भवति सुखी संमतो राज्ञाम्।।69।।

बोधनसितयो: कर्मणि नीतिज्ञो भवति भूपति: साधु:।

नीचाश्रयो न चाढ्य: सफलारम्भ: समर्थश्च।।70।।

मलिनशरीर: पापी विद्याधनवाहनै: परित्यक्त:।

सौम्यार्कजयोर्लग्ने ह्रस्वायु: क्षीणभाग्यश्च।।71।।

पानान्नबन्धुरहित: स्वजनेषु तिरस्कृतो भवति मूढ:।

सौम्यार्कजयोर्हिबुके मित्रैश्च विवर्जित: पाप:।।72।।

र्इश्वरभृतको मूर्ख: परोपकारी न साधुरतिमलिन:।

सौम्यार्कजयोरस्ते न सत्यवचनो नरो भवति।।73।।

प्रशमितसमस्तदात्रु: स्वजनसुहृद्वाहनार्थसम्पन्न:।

सौम्यार्कजयोर्दशमे (पूजितो)द्विजगुरुसुरपूजको भवति।।74।।

जीवसितयोर्विलग्ने सुरूपदेहो(गुरूपदेशो) भवेत्क्षमानाथ:।

ब्राह्मणकुलसंभोऽप्यनुकूलो भवति नृपतुल्य:।।75।।

प्रशमितसमस्तशत्रु: स्वजनसुहृद्वाहनार्थसम्पन्न:।

जीवसितयोश्चतुर्थे द्विजगुरुसुरपूजको(पूजितो) भवति।।76।। 

सुस्त्रीरत्नार्थयुत: स्त्रीजननो लब्धसौख्यकीर्तिश्च।

गुरुशुक्रयोर्युवत्यां वरवाहनभोगवान्भवति।।77।।

गगनस्थौ गुरुशुक्रौ मानाज्ञाविभवविस्तरै: सहितम्।

जनयेतां पृथिवीशं बहुभृत्यधनं सुशीलं च।।78।।

लग्ने जीवार्कजयोर्मदालसा निष्ठुरा: समभिजाता:।

विद्वांसो धनसारा: किञ्चित्सुखिता भवन्ति खला:।।79।।

नृपसचितो निरुजतनुर्जयोदयी बान्धवै: सुहृद्भिश्च।

पातालेऽर्कजगुर्वो: प्रीतिधन: सौख्यवान्भवति।।80।।

स्त्रीवैरान्नष्टधन: शूरो व्यसनी शठो न शुभमूर्ति:।

द्यूने सुरेज्ययमयो: पितृधनलुब्धश्च जायते मूर्ख:।।81।।

दशमे भास्करिजीवौ नरेन्द्रदयितं च भूपतिं कुरुत:।

अल्पापत्यं न चलं गोकुलबहुवाहनार्थं च।।82।।

रमते सर्ववधूभि: कान्तशरीर: सुखार्थभोगयुत:।

लग्ने भृगुसुतयमयोर्बहुभृत्य: शोकसन्तप्त:।।83।।

मित्रेभ्यो धनलाभं बन्धुभ्य: सत्क्रिया: समाप्नोति।

शनिशुक्रयोश्चतुर्थे नृपतेश्च तथाप्ततां याति।।84।।

स्त्रीरत्नानि सुखानि च धनानि कीर्तिं च भूतिमखिलां च।

मन्दसितयोर्युवत्यां प्राप्नोति   पुमान्विषयलाभम्।।85।।

सर्वद्वन्द्वविमुक्तो लोके ख्यातो विशिष्टकर्मा च।

मेषूरणे सितार्क्योर्नृपतेर्मन्त्री भवेदधिक:।।86।।

एवं त्रिभिश्चतुर्भि: पञ्चभिरथ सप्तभिश्च षड्भिर्वा।

वक्तव्यं केन्द्रस्थैर्ग्रहयोगफलं विचिन्त्य धिया।।87।।

इति कल्याणवर्मविरचितायां सारावल्यां द्व्यन्तरयोगो नाम एकत्रिंशोऽध्याय:।।