व्यसनपरिश्रमतप्त: (प्रपञ्चशील:)प्रचण्डशील: स्वबन्धुपक्षघ्न:।
निष्ठुरधृष्टातिवचा विगर्हितो निर्धन: कुवेषश्च।।1।।
मेषेऽर्कजे सुरोषे जघन्यकर्मा च लब्धदोषोऽपि।
प्रियवैरो नैकृतिको नृशंसकोऽसूयक: पाप:।।2।।
अर्थविहीन: प्रेष्यो न युक्तवाक्यो न सत्यकर्मा च।
वृद्धस्त्रीहृदयहर: कुसुहृत् स्त्रीव्यसनसंसक्त:।।3।।
सौरे वृषभं याते भवति च जात: पराङ्गनाप्रेष्य:।
नैकृतिक: स्फुटदृष्टो बहुक्रियासङ्गतो मूढ:।।4।।
बह्वृणबन्धनतप्त श्रमान्वितो दाम्भिकोनुमन्त्री च।
वाक्यगुणै: सन्त्यक्त: सदव(पुंगुह्य) गुह्यश्च कामशीलश्च।।5।।
छलकृच्च मन्युदुष्ट: क्रियातिशायी शठ: (कुशिल्पश्च)कुशीलश्च।
बन्धनविहारसक्तो बाह्यक्रीडानुगो मिथुने।।6।।
सुभगान्वितो दरिद्रो बाल्ये रोगातिपीडित: प्राज्ञ:।
जननीरहितोऽतिमृदुर्विशिष्टनिरत: सदातुरश्चापि।।7।।
परबाधको विशिष्टो बन्धुविरुद्धो विलोमशीलश्च।
मध्ये भूपतितुल्य: परभोगविवर्धित: शशिभे।।8।।
लिपिपाठ्यपरोऽभिज्ञो विगर्हितो विगतशीलश्च।
स्त्रीवियुतो भृतिजीवी स्वपक्षरहितो मुदा हीन:।।9।।
नीचक्रियासु निरतो विवृद्धरोषो मनोरथै(भ्रान्त:)र्दान्त:।
भाराध्वश्रमदु:खै: प्रकीर्णदेहो यमे सिंहे।।10।।
षण्डाकारोऽतिशठ: परान्नवेश्यारतोऽल्पमन्त्रश्च।
शिल्पकथास्वनभिज्ञो वि(स्वकुत्य)कृत्यचेष्टो लसत्सुतार्थश्च।।11।।
(अशठ:) अधन: परोपकारी कन्याजनकदूषक: क्रियानुरत:।
कन्यायां रवितनये ह्यवेक्ष्यकारी पुमान् जात:।।12।।
अर्थपरश्चारुवचा नरो विदेशाटनाप्तमानधन:।
नृपति: सुबोधनो वा स्वपक्षगुप्तस्थितार्थ:(स्थिरार्थ) स्यात्।।13।।
वृन्दसभानां ज्येष्ठो वय:प्रकर्षात्कृतास्पद: साधु:।
कुलटानटीविटस्त्रीभरणो रविजे तुलायाते।।14।।
द्वेषपरो विषमो वा विषशस्त्रघ्न: प्रचण्डकोश्च।
लुब्धो दृप्तोऽर्थयुत: परस्वहरणे समर्थश्च।।15।।
बाह्यो मङ्गलवाद्यैर्नृशंसकर्मा ह्यनेकदु:ख: स्यात्।
अष्टमराशौ रविजे क्षयव्ययव्याधिभिस्तप्त:।।16।।
व्यवहारबोध्यशिक्षाश्रुतार्थं विद्याभिधानुकूलमति:।
पुत्रगुणैर्विख्यात: स्वधर्मवृत्तैश्च शीलैश्च।।17।।
अन्त्ये वयसि च लक्ष्मीं भुनक्ति परमां प्रलब्धमानस्तु।
अल्पवचा बहुसंज्ञो मृदुर्यमे कार्मुकस्थे स्यात्।।18।।
परयोषित्क्षेत्राणां प्रभु: श्रुतिणैर्युतश्च बहुशिल्प:।
श्रेष्ठश्च वंशजातै: पूज्य: परवृन्दसत्कृत: ख्यात:।19।।
स्नानविभूषणनिरत: क्रियाकलाज्ञ: प्रवासशीलश्च।
कोणे मृगभे जात: प्रजातशौर्योपचार: स्यात्।।20।।
बह्वनृत: सुमहान्स्यान्मद्यस्त्रीव्यसनसम्प्रसक्तश्च।
(धूर्तकवञ्चनकुशल:)धूर्तो वञ्चनशील: कुसौहृदो ह्यतिदृढश्चण्ड:।।21।।
ज्ञानकथास्मृतिबाह्य: पराङ्गनार्थ: सुकर्कशभाषी।
रवितनये कुम्भस्थे बहुक्रियारम्भकृतयत्न:।।22।।
प्रिययज्ञशिल्पविद्य: स्वबन्धुसुहृदां प्रधानशान्तश्च।
संवर्धितार्थसुनयो विनीतशीलो गुणै: समायुक्त:।
मीने भास्करतनये पश्चाद्भावास्पदं पुरुष:।।24।।
कर्षणनिरतमथाढ्यं गोमहिषाजाविसंयुतं धन्यम्।
सूर्येण दृश्यमानो जनयति कर्मोद्यतं सौरि:।।25।।
चपलं नीचप्रकृतिं नीचविरूपाङ्गनासु संसक्तम्।
शनिरिन्दुदृष्टमूर्ति: सुखधनरहितं नरं कुरुते।।26।।
प्रणिवधपरं क्षुद्रं कुरुते चोराधिपं सुविख्यातम्।
प्रिययुवतिकमांसपानं सौरो वक्रेक्षित: कुजभे।।27।।
आनृतिकमधर्मपरं (बहुवाचं)बह्वाशं तस्करं प्रकाशं च।
कौजे शनिर्ज्ञदृष्ट: सुखविभवविनाकृतं पुरुषम्।।28।।
सुखधनसौभाग्ययुतं नृपमन्त्रिणमग्रगं च सचिवानाम्।
गुरुदृष्टो रवितनय: कुजगेहे मानवं कुरुते।।29।।
अतिचपलमतिविरूपं पराङ्गनापण्ययुवतिसंसक्तम्।
कुजभवने भृगुदृष्टो जनयति रविजो विवर्जितं भोगै:।।30।।
स्फुटवाक्यं विगतधनं विद्वांसं परगृहेषु भोक्तारम्।
रविणा दृष्ट: सौरि: सितभे परिपेलवं पुरुषम्।।31।।
युवतिजनजनितसारं नृपमन्त्रिपुरस्कृतं युवतिकान्तम्।
शशिना दृष्ट: सौरि: कुरुते(सितभे वस्त्रान्नकुसुमपरिवारं) सितभे कुटुम्बपरिवारम्।।32।।
संग्रामकथाभिज्ञं संग्रामपलायिनं सुबहुवाक्यम्।
भृगुभे कुजसन्दृष्टो जनधनपरिवेष्टितं सौर:।।33।।
नित्यं विहसनशीलं (क्लीबकरं)क्लीबतरं युवतिसेवकं नीचम्।
बुधदृष्टो रवितनय: शुक्रगृहे मानवं कुरुते।।34।।
परविषयदु:खसुखिनं परकार्यकरं प्रियं लोकस्य।
कुरुते गुरुणा दृष्टो दातारं सोद्यमं सौरि:।।35।।
मद्यस्त्रीकृतसौख्यं रत्नानां भाजनं महासत्त्वम्।
शुक्रगृहे सितदृष्टो जनयति सौरो नृपतिदयितम्।।36।।
सुखरहितमथात्यन्तं धनरहितं धार्मिकं जितक्रोधम्।
क्लेशसहिष्णुं धीरं बुधभे रविवीक्षित: सौरि:।।37।।
नृपतुल्यं स्निग्धतनुं नारीभ्य: प्राप्तविभवसत्कारम्।
स्त्रीणां वा कृत्यकरं सौरचन्द्रेक्षितो बुधमे।।38।।
विख्यातमल्लमोहितमतिभारवहं तथा (विकृष्टमतिम्)विकृतगात्रम्।
रुधिराङ्गवीक्षिततनुर्जनयति सौरो नरं बुधभे।।39।।
धनिनं नियुद्धकुशलं नृत्ताचार्यं च गीतकुशलं च।
शिल्पकमतीव निपुणं बुधभे बुधवीक्षित: सौरि:।।40।।
प्रात्ययिकं राजकुले सर्वगुणसमन्वितं सतामिष्टम्।
गुणगुह्यधनं कुरुते गुरुणा दृष्ट: शनैश्चारी।।41।।
स्त्रीमण्डलेषु(मण्डनेषु) कुशलं योगाचार्यमथ योगिनं वाऽपि(चापि)।
शुक्रेक्षितोऽर्कपुत्र: स्त्रीणामिष्टं नरं बुधभे।।42।।
पित्रा रहितं बाल्ये दिनपतिदृष्ट: शनैश्चर: शशिभे।
धनसुखदारविहीनं कदशनतुष्टं नरं पापम्।।43।।
जन्मनि मातुरनिष्टं धनवन्तं सहजपीडितं चैव।
शशिदृष्ट: शशिभवने (पत्नीश्वरं)दिनकरपुत्रो नरं कुरुते।।44।।
नृपतिसमर्पितविभवं विकलाङ्गं कनकरत्नपरिवारम्।
कुजदृष्ट: शशिभवने कुबन्धुपत्नीरतं सौरि:।।45।।
निष्ठुरमतिप्रवाचं शमितारातिं च दाम्भिकं चापि।
जनयत्युत्तमचेष्टं बुधदृष्टो भास्करि: शशिभे।।46।।
क्षेत्रगृहाणां सुहृदां पुत्राणां भागिनं नरं कुरुते।
धनरत्नदारवन्तं शशिभे गुरुवीक्षित: सौरि:।।47।।
आयतकुलजातानां रूपविलासै: सुखैश्च रहितानाम्।
कुरुते जन्म नराणां भृगुदृष्ट: कर्कटे सौरि:।।48।।
सुखधनहीनमनार्यं प्रियानृतं पानसक्तकुतनुं च।
भृतकं दु:खितमेकं सिंहे सूर्येक्षित: सौरि:।।49।।
नानारत्नधनानां युवतीनां भाजनं विपुलकीर्तिम्।
शिशिरगुदृष्ट: सिंहे नृपवल्लभं पुरुषम्।।50।।
प्रतिदिनमटनमधन्यं चोरं गिरिदुर्गवासिनं क्षुद्रम्।
भार्यापुत्रविहीनं सिंहे सौरो रुधिरदृष्ट:।।51।।
नैकृतिकमलसमधनं स्त्रीकर्मकरं मलीमसं दीनम्।
जनयति बुधेन दृष्टो दिनकरभवनाश्रित: सौरि:।।52।।
ग्रामपुरश्रेणीनां पुरोगमाढ्यं च पुत्रवन्तं च।
गुरुदृष्ट: प्रात्ययिकं सिंहे सौर: सुशीलं च।।53।।
युवतिद्वेष्यं कान्तं मन्थरसुखभागिनं धनसमृद्धम्।
शुक्रेक्षितस्तु कुरुते भानुगृहे रविसुत: स्वन्तम्।।54।।
परपुत्राणां पितरं गुरुभे सूर्येक्षित: सौरि:।
तेभ्यो धनं च लभते नाम ख्यातिं च पूजां च।।55।।
मातृरहितं सुशीलं नामद्वयसंयुतं रवेस्तनय:।
कुरुते शशिना दृष्टो भार्यासुतवित्तसम्पन्नम्।।56।।
वातव्याधिगृहीतं लोकेद्वेष्यं च(प्रवासशील) पापशीलं च।
क्षुद्रं निन्दितशीलं गुरुभे भौमेक्षित: सौरि:।।57।।
जनयति गुरुभवनस्थो नृपतिसमं सौख्यवन्तमाचार्यम्।
मान्यं धनिनं सौम्यं सुभगं सौम्येक्षित: सौरि:।।58।।
नृपतिं नृपतुल्यं वा मन्त्रिणमथ नायकं च सेनाया:।
जनयति गुरुणा दृष्ट: (शनि: सचिवकर्थवर्जितं गुरुभे)सर्वापद्वर्जितं सौरि:।।59।।
कुरुते द्विमातृपितृकं विपिनाद्रिषु जीविनं विविधशीलम्।
जनयति सितेन दृष्टो रवितनय: कर्मसम्पन्नम्।।60।।
रोगिणमरूपभार्यं परान्नभोगिनमतीव दु:खसहम्।
अटनरतं भारसहं सौरि: सूर्येक्षित: स्वगृहे।।61।।
चपलमसत्यं पापं मातुरनिष्टं प्रियानृतं स्वाढ्यम्।
उत्पन्नाटनदु:खं स्वगृहे चन्द्रेक्षित: सौरि:।।62।।
अतिशूरं विक्रान्तं विख्यातगुणं महाजनपुरोगम्।
तीक्ष्णं साहसनिरतं स्वगृहे वक्रेक्षित: सौरि:।।63।।
भारसहं तामसिकं शोभनमटनज्ञमल्पवित्तं च।
धन्यं जनयति शनिभे बुधेन संवीक्षित: सौरि:।।64।।
समुदितगुणं नरेन्द्रं नृपवंशकरं चिरायुषमरोगम्।
त्रिदशगुरुदृष्टमूर्तिर्जनयति सौरि: स्वगृहसंस्थ:।।65।।
धनिनं परदाररतं सुभगं सुखिनं च वित्तवन्तं च।
उत्पन्नपानभक्ष्यं स्वगृहे शुक्रेक्षित: सौरि:।।66।।