।।श्रीगणेशाय नमः।।
श्रीमत्कल्याणवर्मसूरिविरचिता
सारावली

त्रयोदशोऽध्याय:
(चन्द्रविधिरध्याय:)

(द्र.बृ. पा. 37।7 तता वृ. जा. 13।3)सुनफाऽनफादुरुधरा भवन्ति योगा: क्रमेण रविरहितै:।

वित्तान्त्योभयसंस्थै: कैरववनबान्धवाद्विहगै:।।1।।

(द्र.वृ. पा. 37।11)एते न यदा योगा: केन्द्रग्रहवर्जित: शशाङ्कश्च।

केमद्रुमोऽतिकष्ट: शशिनि (च सर्व)समस्तग्रहादृष्टे।।2।।

सुनफानफासरूपास्त्रिंशद्योगा(30) स्त्रिसंगुणा षष्टि: (180)।

संख्या दौरुधराणां प्रस्तारविधौ समाख्याता:।।3।।

श्रीमान् स्वबाहुविभवो बहुधर्मशील:

शास्त्रार्थविद्बहुयशा: (त्पृथु) सुगुणाभिराम(स्वगुणी)।

शान्त:(कान्त:।हो.र. 7अ. 306 पृ.) सुखी क्षितिपति: सचिवोऽथ वा स्यात्

सूत: पुमान् विपुलधी: सुनफाभिधाने(द्र.वृ. पा. 17।8 तथा वृ. जा. 13।5)।।4।।

वाग्मी प्रभुर्द्रविणवानगद: सुशीलो

भोक्तान्नपानकुसुमाम्बरभामिनीनाम्(कामिनीनाम्)

ख्यात: समाहितगुण: सुखशस्तचित्तो(वित्तो)

योगे निशाकरकृते त्वनफे सुवेष:(द्र.वृ. पा. 37।9 तथा वृय जा. 13।5)।।5।।

वाग्बुद्धिविक्रमगुणै: प्रथित: पृथिव्यां

स्वातन्त्र्यसौख्यधनवाहनभोगभोगी(भागी)

दाता(दान्त:) (जनपोषण)कुटुम्बधनपोषणलब्धखेद:

सद्वृत्तवान् दुरुधराप्रभवो धुरिस्थ:(द्र.वृ. पा. 37।10)।।6।।

कान्तान्नपा(बन्धुगृहवस्त्र)नगृहवस्त्रसुहृद्विहीनो(बन्धुगृहवस्त्र) दारिद्र्यदु:खगददैन्यमलैरुपेत:।

प्रेष्य: खल: सकललोकविरुद्धवृत्ति: केमद्रुमे भवति पार्थिववंशजोऽपि।।7।।

केन्द्रादि स्थैर्ग्रहैर्योगा: कीर्तिता येऽनफादय:।

(तान्)ते प्रधाना(प्रधानान्) समा(समानान्) ह्रस्वा(स्वां)श्चन्द्ररूपाश्च(न्वि) चिन्तयेत्।।8।।

भौमादीनां बलं देशं जातस्य च कुलं बुध:।

विज्ञाय प्रवेदत् सम्यक् सुनफादिकृतं फलम्।।9।।

विक्रमवित्तप्रायो निष्ठुरवचनश्चमूपतिश्चण्ड:।

हिंस्त्रो दम्भविरोधी सुनफायां भौमसंयोगे।।10।।

श्रुतिशास्त्रगेयकुशलो धर्मपर: (रत:)काव्यकृन्मनस्वी च।

सर्वहितो रुचिरतनु: सुनफायां सोमजे भवति।।11।।

विद्याचार्यं ख्यातं नृपतिं नृपतिप्रियं वाऽपि।

सुकुटुम्बधनसमृद्धं सुनफायां सुरगुरु: कुरुते।।12।।

स्त्रीक्षेत्रवि(वित्तगृहवां)त्तविभवश्चतुष्पदाढ्य: सुविक्रमो भवति।

नृपसत्कृत: सुधीरो दक्ष: शुक्रेण सुनफायाम्।।13।।

निपुणमतिर्ग्रामपुरैर्नित्यं संपूजितो धनसमृद्ध:।

सुनफायां रविपुत्रे क्रियासु गुप्तो भवेद्धर:।।14।।

चोरस्वामी धृष्ट: स्ववशो(वंश) मानी रणोत्कट: क्रोधी।

श्रेष्ठ:(सेव्य) श्लाघ्य: सुतनु: कुजेनफायां सुलाभश्च(प्रगल्भश्च)।।15।।

गान्धर्वलेखनपटु(गन्धर्व) कवि: प्रवक्ता नृपाप्तसत्कार:।

रुचिरतनुस्त्वनफायां प्रसिद्धकर्मा बुधेन भवेत्।।16।।

गाम्भीर्यसत्त्वमेधास्थानरतो(शुभो) बुद्धिमान् नृपाप्तयशा:।

अनफायां त्रिदशगुरौ संजात: (स्त्वविद्भवति)सत्कविर्भवति।।17।।

(युवतिजनानां)युवतीनामतिसुभग: प्रणयी क्षितिपश्च गोपति:(भोगवान् कान्त:) ख्यात:।

कान्त:(कनकसमृद्धश्चण्ड) कनकसमृद्धस्त्वनफायां भार्गवे भवति।।18।।

विस्तीर्णभुजो नेता गृहीतवाक्यश्चतुष्पदसमृद्ध:।

दुर्वनिताया भक्तो(भर्ता) गुणसहितश्चार्कपुत्रेण।।19।।

आनृतिको बहुवित्तो निपुणोऽतिशठोऽधिको(गुणाधिको) लुब्ध:।

वृद्धासतीप्रसक्त: कुलाग्रणी: शशिनि भौमबुधमध्ये।।20।।

ख्यात: कर्मसु विभवी बहुजनवैरस्त्वमर्षणो हृष्ट:।

कुलरक्षी कुजगुर्वो: संग्रहशील: शशिनि मध्ये।।21।।

उत्तमरामा(उत्तरामा, उत्तमकाम:) सुभगो विवादशील: शुचिर्भवेद्दक्ष:।

व्यायामी रणशूर: सितारयोर्मध्यगे चन्द्रे।।22।।

कुत्सितयोषिद्र(द्रविणो)मणो बहुसंचयकारको व्यसनतप्त:।

क्रोधी पिशुनो रिपुहा(रिपुमान यमारयीः) यमारयो: स्याद्दुरुधुरायाम्।।23।।

धर्मपर: शास्त्रज्ञो वाचाल: सत्कविर्धनोपेत:।

त्यागयुतो विख्यातो बुधगुरुमध्ये स्थिते चन्द्रे।।24।।

प्रियवाक् सुभग: कान्त: प्रनृत्तगेयादिषु प्रियो भवति।

सेव्य: शूरो मन्त्री बुधसितयोर्दरुधुरायोगे।।25।।

देशाद्देशं गच्छति वित्तपरो नातिविद्यया सहित:।

चन्द्रेऽन्येषां पूज्य: स्वजनविरोधी ज्ञमन्दयोर्मध्ये।।26।।

धृतिमेधाशौर्ययुतो नीतिज्ञ: कनकरत्नपरिपूर्ण:।

ख्यातो नृपकृत्यकरो गुरुसितयोर्दुरुधुरायोगे।।27।।

सुखनयविज्ञानयुत: प्रियवाग्विद्वान् धुरंधरोऽप्यार्य:।

शान्तो धनी सुरूपश्चन्द्रे गुरुभानुजान्तस्थे।।28।।

वृद्धचरितं कुलाग्र्यं निपुणं स्त्रीवल्लभं धनसमृद्धम्।

नृपसत्कृतं बहुधनं कुरुते चन्द्र: सितासितयो:।।29।।

(द्र.वृ. पा. 37।12 तथा वृ. जा. 13।1)सूर्यात् केन्द्रादिगतो निशाकर: स्वल्पमध्यभूयिष्ठान्।

कुयात्क्रमेण धनधीनैपुणविज्ञानविनयांश्च।।30।।

औत्पातिक:(उत्पातिक:, अल्पात्मज:) कृशतनुर्निशि चाप्यदृश्यो

(कृष्णे तु शीत किरणो)दृश्यो दिवा शिशिरगुर्भयशोकद: स्यात्।

एवं स्थित: समफलं पृथिवीपतित्वं

यातोऽन्यथा प्रकुरुते परिपूर्णमूर्ति:।।31।।

लग्नादुपचयसंस्थै: शुभै: समस्तैर्महाधनो द्वाभ्याम्।

मध्यं चैकेनाधममेवं चन्द्रादपि तदून:।।32।।

अधियोगादयोऽन्येऽपि(येऽपि) मयात्रैव न कीर्तिता:।

नृपयोग यतस्ते हि वक्ष्ये तत्रैव तानहम्।।33।।

इति कल्यावर्मविरचितायां सारावल्यां चन्द्रविधिर्नाम त्रयोदशोऽध्याय:।।